In het kader van 25 jaar waterschap Hunze en Aa's hebben we drie routes uitgezet langs ons cultureel erfgoed: - een wandelroute vanuit Termunterzijl; - een fietsroute vanuit Stal Westerwolde (Vlagtwedde); - een autoroute langs de veenkoloniale sluizen.

Routes langs cultureel erfgoed

Cultuurhistorisch erfgoed

Wandelroute

Fietsroute

Autoroute

Startpunt

Auto

Lopen

Fiets

Tweede of Olthofsverlaat

Nieuwe Sluis

Het kanaal Buinen - Schoonoord heeft een lengte van circa 16 kilometer. Het Voorste Diep en Achterste Diep zijn beide bovenlopen van de rivier Hunze. Een deel van het Voorste Diep is aan het eind van de jaren twintig van de 20e eeuw gekanaliseerd en werd daarmee onderdeel van het kanaal Buinen-Schoonoord. Het kanaal was in eerste instantie bedoeld om een verbinding te maken tussen het Oranjekanaal en het Stadskanaal. Hierbij maakte men gebruik van de Borgerzijtak van het Oranjekanaal en het Zuiderhoofddiep, een zijtak van het Stadskanaal en het riviertje Het Voorste Diep. Er moesten in het kanaal 5 sluizen worden aangelegd om een hoogte verschil van 10 meter te overbruggen.

Schutsluis Borger

De Groote Polder is het gebied dat ligt tussen de slaperdijk en de zeedijk, tussen (het verdwenen dorpje) Oterdum en Termunterzijl. In deze streek, die vroeger bekendstond als Oosterhorn, woonden al vóór de middeleeuwen mensen. Zij vestigden zich op kunstmatige heuveltjes, die aanvankelijk werden opgebouwd uit mest en afval en later uit klei. Deze verhogingen – voorlopers van de latere terpen – boden bescherming tegen het opkomende water en getuigen van de vindingrijkheid waarmee men zich aanpaste aan het dynamische landschap van het noorden.

Gemaal Groote Polder

Zesde Verlaat

Stal Westerwolde

Recreatiecentrum

Het toenmalige waterschap Oldambt gaf in 1929 opdracht voor de bouw van een gemaal. Het werk werd in 1931 opgeleverd. Het gemaal kreeg de naam Cremer, de achternaam van een vader en zoon die samen 91 jaar in dienst waren bij het waterschap Oldambt.

Museumgemaal Cremer

De Zuidveldsluis is een schutsluis in het Ruiten-Aa-kanaal. De sluis werd in 1917 gebouwd tijdens de aanleg van het kanaal.

Zuidveldsluis

Vierde, Saps- of Eerste Musselverlaat

Wees welkom bij de Eerste of Springerverlaat op zaterdag 13 september tussen 11.00 en 16.00 uur. Daar staat één van onze medewerkers om te vertellen over de laatste renovatie van de sluis ('verlaat'= schutsluis).

Eerste of Springerverlaat

Het Gemaal Rozema is in 2000 in gebruik genomen. Het nam de functie over van het nabijgelegen gemaal Cremer uit 1931, dat toe was aan vervanging als gevolg van de bodemdaling door de aardgaswinning in de provincie Groningen. Het gemaal draagt de naam van Harry Rozema (1934-2025), waterbouwkundige van het waterschap Eemszijlvest, dat de opdracht voor de bouw had gegeven.

Gemaal Rozema

Derde of Buinerverlaat

Schutsluis Eeserveen

Batjeverlaat

De Sellingersluis is een schutsluis in het Ruiten-Aa-kanaal. De sluis werd in 1917 gebouwd tijdens de aanleg van het kanaal.

Sellingersluis

Schutsluis Valthermond

De Wollinghuizersluis is een schutsluis in het Ruiten-Aa-kanaal. De sluis werd in 1917 gebouwd tijdens de aanleg van het kanaal.

Wollinghuizersluis

De Boog van Ziel is een sluis met brug die omstreeks 1725 werd aangelegd door Antoni Verburgh, stadsbouwmeester van de stad Groningen.

De Boog van Ziel

Oude Sluis

De Jipsinghuizersluis is een schutsluis in het Ruiten-Aa-kanaal. De sluis werd in 1917 gebouwd tijdens de aanleg van het kanaal.

Jipsinghuizersluis

Eexterveensche Verlaat

Schutsluis Westdorp

Vijfde, Tweede Mussel- of Stenenverlaat

Schutsluis Bronneger

Een prachtige fietsroute door het mooie Westerwolde.

Fietsroute langs Westerwolder sluizen

Een wandeling van ruim 5 kilometer, onder meer langs de zeedijk, met aandacht voor het cultuurhistorisch erfgoed van waterschap Hunze en Aa's.

Wandelroute Termunterzijl

langs cultuurhistorisch erfgoed

Rij met de auto langs de oude sluizen op Open Monumentendag 2025. Op zaterdag 13 september staat een projectleider van waterschap Hunze en Aa's bij de Eerste Verlaat. Starten kan op ieder punt; de route is bijna 80 kilometer lang.